Beeld en tekst – door Harry Hogetsu Aaldering
De drie tenets van Bernie Glassman — not-knowing, bearing witness, taking action — zijn voor mij geen abstracte begrippen. Ze zijn voor mij een uitnodiging — een manier van kijken, van zijn in de wereld. En misschien wel nergens voelbaarder dan op straat.
Bij een straatretraite stap ik die ruimte van niet-weten in. Ik laat los wat ik denk te weten, wat ik verwacht te zien. Ik getuig van wat zich aandient — onbeoordeeld, ongehaast. Die houding ken ik ook van mijn straatfotografie.
Voor een expositie die ik jaren geleden samenstelde, gebruikte ik de titel ‘Van Kijken naar Zien’. We kijken de hele dag, maar werkelijk Zien — present zijn voor wat zich afspeelt — is een andere beweging. De camera is daarin bijzaak. Ook de eenvoudigste volstaat. Alles draait om de vraag of ik er klaar voor ben, of ik gewaar ben.
Voor mij zijn straatfotografie en zenpraktijk ‘niet-twee’.
Kijk naar dit beeld:
Een man staat voor een etalageruit, zijn rug naar ons toe. We zien zijn gezicht niet — en dat is geen gemis. Hij had iedereen kunnen zijn. Jij. Ik. Zorgzaam omhult hij zijn hoed met een plastic zakje, als een relikwie dat beschermd moet worden tegen de regen, de regen die hij niet kan tegenhouden. Wat hem dierbaar is, houdt hij dicht bij zich — maar het onbeheersbare aanvaardt hij stilzwijgend. Not-knowing in de meest alledaagse vorm.
In de ruit weerkaatst de stad zonder commentaar: gebouwen, een kruising, auto’s die voorbijsnellen. Het glas toont alles en oordeelt over niets — zoals een spiegel weerkaatst zonder toe te voegen of af te nemen. En de man staat er stil voor. Present. Bearing witness — niet als techniek, maar als houding.
Tijdens stapmeditatie houden we onze handen in shashu — ons boeddhajuweel dicht bij het hart. We zijn gewaar van elke stap, van wat er is. Deze man toont, zonder het te weten, iets van diezelfde beweging. Behoedzaam. Aandachtig. Aanwezig bij wat hem wezenlijk is, te midden van alles wat langs hem raast.
Dat probeer ik vast te leggen wanneer ik met mijn camera de straat op ga: de momenten waarop het gewone zich toont. Waarop Kijken omslaat in Zien.
En dan — als het beeld zich aandient — is er de keuze: vastleggen of laten gaan. Dat is Taking action in zijn meest stille vorm.
De wereld ontvouwt zich voortdurend, recht voor onze neus.
Soms is er niets te doen — alleen aanwezig te zijn voor wat er al is.
In gasshō,
Harry Hogetsu
Zie voor meer werk van Harry Aaldering: https://www.harryaaldering.nl/