Lezing van David Loy samengevat door Diana Vernooij
In het weekend van 21-23 juni was zenleraar, hoogleraar filosofie, auteur en workshopleider David Loy op uitnodiging van Frank De Waele Roshi in Antwerpen voor een lezing en workshop. Onderstaand is een samenvatting van zijn lezing over The New Bodhisattva Way.
Unmon was asked: What is the fruit of a lifetime practice? Unmon answered: Responding appropriately.
Met deze quote startte David Loy zijn lezing. De maatschappelijke weg van de Bodhisattva is op de juiste manier te reageren op wat op zijn of haar pad komt. Loy noemt het een “nieuwe weg’ omdat persoonlijke transformatie goed is maar op zichzelf onvoldoende. Het kernprobleem is dat we ons individuele zelf los ervaren van de wereld om ons heen. De wereld heeft een rol te spelen in onze verlichting. Naar binnen gericht is er wijsheid mogelijk en inzicht, naar buiten gericht is er liefde mogelijk!
We hebben dus een tweevoudige beoefening te gaan van individuele praktijk en maatschappelijke praktijk.
Institutioneel lijden
Boeddhisme kent het begrip “lijden”, het besef dat ons lijden bestaat uit begeerte, haat en onwetendheid en dat de weg eruit inzicht is en het stoppen van het handelen uit begeerte en haat op alle vlakken in het leven. Dat er institutionele krachten betrokken zijn bij het lijden – dat is tot nu toe niet voldoende onderkend in de boeddhistische benadering. Het systeem heeft een eigen dynamiek en dat vraagt om een sterke reactie.
Ons economische systeem is gebaseerd op ons lijden, buit het gevoel van gebrek uit en triggert begeerte, haat en onwetendheid. Het wil ons consumerend houden om succesvol te blijven en winst te maken. Wij draaien erin mee en onze onwetendheid houdt ons in de rol van degene die gebrek ervaart en daarom nog meer wil consumeren.
Onze persoonlijke beoefening scherpt ons. Dat we vastzitten, dat we ons gefrustreerd voelen is een essentieel deel van onze menselijke conditie om te accepteren.
We hebben gemeenschappen nodig die samenwerken om de dynamiek van institutioneel lijden te doorbreken, ons eraan te onttrekken en alternatieven te scheppen. Het individuele helpen van daklozen, stervenden en gevangenen is nodig en goed maar blijft individueel. Het blijft dweilen met de kraan open. Er wordt meer van ons gevraagd.
Niet wat maar hoe
Het Bodhisattvapad vertelt ons niet wát te doen maar hóe het te doen. Er is niet één beste strategie. We hebben de zes paramitra’s1 als richtsnoer. Wat essentieel is dat we actie ondernemen zonder gehechtheid aan het resultaat. Dit is de grote kracht van het Bodhisattvapad. Zonder hoop, zonder verwachting, vanuit het hier en nu doen wat je niet laten kunt om te doen.
David Loy noemt 3 aspecten van het niet-gehechtheid zijn aan het resultaat:
Ten eerste is er “alleen dit”, hier en nu onafhankelijk van het resultaat, als stap voor stap in de marathon. We doen wat ons te doen staat hier en nu en focussen ons niet op het grote einddoel. Het grote doel richt ons leven maar het maakt niet uit of we succesvol zijn.
Ten tweede weten we ook niet wat er gaat gebeuren – al zijn alle signalen desastreus over de wereld. Not knowing is most intimate – zei Dogen. We ontwikkelen een comfortabel zijn met alle oncomfortabele situaties. We zitten niet vast in wat we weten en blijven open voor alle (radicale) veranderingen die het ook van ons vraagt bij verder inzicht.
Ten derde manifesteren we iets dat groter is dan onszelf en ons eigen kleine ego. We doen het beste dat we kunnen op basis van wat we weten maar zijn niet zeker wat dat zal brengen. Bodhisattva’s zijn niet gemotiveerd door hoop of optimisme. We worden wakker voor het mooie van de wereld – dat is onze “actieve hoop”. Rouw is de prijs die we betalen voor leven. Maar rouw is geen wanhoop.
De wereld wil niet gered worden maar geliefd en zo kunnen we het redden. Onze motivatie is liefde, niet angst of hoop. Dat is bekrachtigend. Ook in wereldcrisissen doen we wat we kunnen niet wetend of onze actie iets zal veranderen. Onze actie is een gift aan de wereld, zonder de eis van terugbetaling, het is gewoon belangrijk om het te doen.
Actie
Als we ons afvragen wat wij kunnen doen zijn er een paar invalshoeken om in ogenschouw te nemen.
David Loy moedigt ons aan om onszelf deze drie vragen te stellen:
- Wat heb ik te geven, wat heb ik in huis aan geld, kwaliteiten, netwerk, kennis?
- Gegeven wat ik kan bijdragen: wat zijn de mogelijkheden voor mij?
- Wat spreekt mij aan in mijn hart, en dat gaat dieper dan je ego. Waar voel je je toe geroepen?
Later herinnert hij ons aan de drieslag die Joanna Macy maakt in haar werk Actieve Hoop. Het gaat haar om drie soorten activiteiten:
- Acties om te behouden wat niet verloren mag gaan;
- Activiteiten om sociaal economische veranderingen te bewerkstelligen (zoals nieuwe praktijken in het leven roepen, wet- en regelgeving veranderen);
- Bewustwording en beoefening.
Laat onze zenbeoefening niet beperkt blijven tot bewustwording en beoefening, maar ons scherpen om actief te worden voor behoud van het goede en ontwikkeling van nieuwe praktijken.
1 De zes paramita’s zijn: dana: gulheid, jezelf geven; sila: deugd, juist gedrag; prajna: wijsheid, inzicht; ksanti: geduld, gelijkmoedigheid; virya: energie, ijver; dhyana: concentratie.
Bedankt voor dit verhaal, Diana!