door Diana Vernooij
Discussie bij de Stille Rebellie!
Stille Rebellie / Stille Actie gaat goed: tien steden inmiddels nu Zutphen zich aansluit in december, en met misschien Hilversum de volgende maand. En ook in Den Haag en Rotterdam zoeken mensen naar een groep voor aansluiting.
De aanpak van Stille Rebellie slaat aan: eens per maand op een openbare plek een half uur mediteren met een groep. Via de een komt de actie bij de ander. Alle groepen nemen zelf het initiatief en maken hun teksten. Er is geen coördinatiepunt. Regelmatig zijn de initiatiefnemers Zen Peacemakers of komen zij van een plaatselijke zensangha, een enkele keer starten leden van Extinction Rebellion de Stille Rebellie – vaker is er een samenwerking.
En dan ontstaat er meteen discussie:
- Varen wij onder een bepaalde vlag?
- Nee! We delen eenzelfde intentie, maar zetten onze eigen stempel;
- Hebben wij één focus: het klimaat, of zitten we voor meer, voor vrede, voor gerechtigheid?
- Ja! Iedere groep bepaald de eigen focus, zolang het maar aansluit bij in stilte aandacht beoefenen voor de aarde en al haar bewoners.
- Is het goed een eigen website te beginnen?
- Ja! We plaatsen alles in de agenda van de Zen Peacemakers maar er is ook een eigen website: www.stille-rebellie.nl. Hoe meer bekendheid, hoe beter.
- Roepen we op tot deelname aan de A12-bezetting, of tot een supportgroep langs de kant van de A12 voor zaterdag 11 januari?
- Ja, echt wel! / Nee, absoluut niet!
Nieuwe kracht
De laatste vraag riep dus discussie op. Willen we niet juist met Stille Rebellie / Stille Actie een nieuwe kracht oproepen?
Wat mij betreft is Stille Rebellie het vermogen om buiten het partijtrekken te stappen en de bereidheid om te kijken vanuit een “integraal wij”, om je te openen voor al die pijn en dat niet-weten, al die wanhoop en angst, om daar naar te luisteren, het te omvatten.
Ik citeer uit de folder van Zutphen: “Samen aanwezig zijn met een heldere blik en een open hart bij alles wat er gaande is in de wereld. Vanuit het besef dat we onlosmakelijk verbonden zijn met alle levensvormen, maken we ruimte voor ieder die met eerbied wil leven voor de aarde en elkaar. De menselijke beschaving lijkt te wankelen. Ons ecosysteem gaat gevaarlijk achteruit en het klimaat ontwricht. We zijn er getuigen van en we doen wat we kunnen. Op z’n tijd even stoppen en stil zijn kan ons helderheid geven, inzicht geven in ons handelen en welke alternatieve keuzes er mogelijk zijn. Met aandacht stil zijn, versterkt onze verbondenheid met ons hart, met de aarde en haar bewoners. Gevoelens van machteloosheid, gescheidenheid en polarisatie kunnen worden ervaren. Er kan ruimte ontstaan voor hoop en vertrouwen.”
Is dat strijdig met een bezetting van de A12? XR voert actie vanuit burgerlijke ongehoorzaamheid en wrijft door bezettingen en blokkades de problemen onder de neus van degenen die ze mede veroorzaken (en wie doet dat niet?). XR gaat zorgvuldig met de actievoerders om, door trainingen geweldloosheid vooraf, en debriefing achteraf. Heel praktisch en heel gepassioneerd tegelijk.
Mediteren, stil zijn is afstand nemen van praktische actie – om je te richten op je eigen binnenwereld, je angsten en juist je hartsverbondenheid met de aarde en alle bewoners. Het gaat er toch om buiten het te snelle partijtrekken te treden en dan misschien daarna tóch een stap te zetten in de arena vanuit je bezorgdheid. Gaat dat samen? Kan Stille Rebellie bij en naast de A12, de actie en het protest?
Wie het uitprobeert mag er verslag van doen. Hier graag, in deze nieuwsbrief!
Verwarring.
8 December 2024, de tweede zondag van de maand. Om tien voor twaalf loop ik naar de Overwelving, in het centrum van Zutphen. Ik weet niet wat me te wachten staat. Maar ik ben bezorgd over de wereld en wil daar uiting aan geven. En ik wil m’n bezorgdheid delen. Zoals dat in verschillende steden op hetzelfde moment schijnt te gebeuren. Er staan stoelen, er liggen zitmatjes en er staat een bord met de tekst: ‘Open je hart’. Met het XR-logo (Extincion Rebellion). Een tiental mensen zitten in een kring en ik sluit aan. Om twaalf uur slaat iemand op een gong en leidt een gezamenlijke meditatie in. Ik verzink in mezelf en voel de angst voor de klimaatcrisis, voel verdriet over de oorlogen. Dan kijk ik om me heen. Ik zit in een gesloten kring van in zichzelf gekeerde individuen. Het is koopzondag en er zijn veel passanten. Ik zie hoe ze naar ons kijken. Een enkeling wijst en fluistert wat. Ik heb niet de indruk dat mensen begrijpen waarom we hier zitten. Hoe zouden ze dat ook kunnen? Sommigen lijken het – ik zie een glimlach – wel een grappig gezicht te vinden, anderen zien een maf stel mensen. Ik herinner me hoe ik zelf wel eens langs een groepje evangelisten liep: kijken zonder me te verbinden. Als het half uur voorbij is slaat iemand op de gong en wordt een stok rondgegeven. Degene die de stok in handen heeft mag de meditatie aan iets of iemand opdragen. Ik geeft het zwijgend door. Ik voel verwarring en ik wil weg.
Verwarring, zo heb ik geleerd, is een boodschapper. Een inzicht dient zich aan maar er is nog onderzoek nodig. Ik realiseer me dat ik precies zo alleen ben vertrokken als toen ik aankwam. Er was geen verbinding, niet onderling, niet met de passanten. Erg is niks gebeurd. De inzichten komen pas als de verwarring heeft mogen zijn. Dat kan soms even duren. Graag deel ik die inzichten hier.
1 In de ene stad heet het ‘Stille Actie’, in de andere ‘Stille Rebellie’. Maar we zijn toch geen activisten of rebellen (tegen wie?). We bewegen, we zijn een beweging. We bewegen omdat we bang zijn of verdrietig. Iedereen met een eigen gevoel. Dat gevoel van elk van ons is krachtig. Laat dat het uitgangspunt zijn. Laten we dat gevoel delen. Door het op een papier te schrijven en voor je neer te leggen. Zodat anderen er kennis van kunnen nemen. ‘Ik ben bang voor het stijgende water’, ‘Ik ben bang voor de toekomst van m’n kinderen’, ‘Ik ben verdrietig over het oorlogsleed in Gaza’,…. We zijn de Beweging ‘Ik Ben Bang’ of ‘Ik ben bezorgd’.
2 Laten we niet in onszelf gekeerd met de rug naar de passanten in een gesloten kring gaan zitten. Open je houding naar het publiek. Kijk mensen aan, niet dwingend, niet theatraal maar oprecht, authentiek, met je gedachten bij dat wat je op hebt geschreven, bij wat voor je ligt. Dat betekent innerlijk werk, je om te beginnen met jezelf te verbinden, je angst doorgronden, je verdriet doorvoelen. En mensen in de ogen kijken. Niet met een boodschap, maar vanuit kwetsbaarheid, op zoek naar verbinding. Er zijn zoveel mensen bang en verdrietig. En als iemand op je afstapt, luister dan, deel. Niet de stilte om de stilte, maar om te verbinden, met jezelf, met de ander. Hoe kunnen we verwachten dat de ander zich opent als we het zelf niet doen?
3 Laten we ons niet verstoppen achter instituties zoals Extincion Rebellion of Zen Peacemakers. De meeste mensen zegt het niets; die namen zijn ook niet belangrijk. Ze kunnen wantrouwen oproepen: ‘Uit welke hoek komt dit?’. XR roept bij veel mensen weerstand op, associaties met beelden van demonstranten die door de ME worden weggesleept. Veel mensen zijn wel bezorgd maar willen daar niets mee te maken hebben. Vind je daar iets van? Begrijp dan dat je in verwarring bent en onderzoek dat bij jezelf. Vind je de labels van XR en ZP belangrijker dan de kans op een laagdrempelige, onvoorwaardelijke verbinding met een bezorgde voorbijganger? Begrijp dan dat je in verwarring bent en onderzoek dat bij jezelf. Laten we de beweging bevrijden van onnodige ballast. Laat het ook geen boeddhistische oefening zijn. Uitsluiting heeft veel gezichten. Het gaat niet om XR, ZP of Boeddhisme, het gaat om de toekomst van de mensheid en die van de aarde.
4 Het belangrijkste is dat we ons bewust zijn van het feit dat we niet weten. De tekst ‘Open je hart’, gericht aan het passerende publiek suggereert dat wij iets weten dat zij niet weten. We stellen ons boven de ander. De ander moet z’n hart openen. Maar we verbinden ons zelf niet met die ander, we weten niets van die ander. En wat weten we over ons eigen hart?
Misschien klinkt mijn oproep tot zelfonderzoek hier en daar bevoogdend. Dat kan ik me tenminste wel voorstellen. Maar weet dan dat ik de keren op een willekeurige dag (en nacht!) dat ik in verwarring ben en bij mezelf te rade moet gaan niet op de vingers van m’n beide handen kan tellen. Verwarring is niet erg, maar we moeten onszelf wel durven onderzoeken. Anders verliezen we onszelf. En de ander.