Op zoek naar een oplossing in de wooncrisis – door Diana Vernooij
Na mijn pensionering kon het ervan komen: de zoektocht naar een andere woonomgeving. Ik woon in een prachtig ruim huis met middenhuur, maar ik woon alleen en ik wil niet alleen oud worden. Het is een stuk stiller als je de hele dag vanuit huis je dingen doet. Vroeger heb ik samengewoond, en nog verder terug woonde ik in een kraakpand. Daar nam ik deel aan dagelijkse eetgroepen en waren er dichtbije contacten. Ik verlang naar zoiets, een eigen stek met allerlei generaties, reuring, je eigen gang gaan en een beetje omkijken naar elkaar.
Mijn zoektocht bracht me een nieuw fenomeen in Nederland: wooncoöperaties, waarvan er de afgelopen jaren 12 in Amsterdam ontwikkeld zijn of worden.
De basis is simpel samengevat: Je bouwt als vereniging je eigen huis en huurt van je eigen vereniging. Ik heb gekozen voor de multigenerationele wooncoöperatie Stroom (www.wooncooperatiestroom.nl). Over 2 jaar kan het huis er staan, op Centrumeiland – IJburg Amsterdam, 30 appartementen met gezamenlijke ruimten voor midden-huurprijzen.
Het is een prachtig initiatief, niet alleen voor een woongemeenschap, maar ook nog eens een die een oplossing biedt voor de wooncrisis. Het trekt wonen uit de marktwerking, de huren zijn op de kostprijs berekend. Winst in de toekomst gaat naar een speciaal fonds voor nieuwe coöperaties. We banen een pad voor een nieuwe vorm van woningbezit en huur.
Zo vond ik mezelf ineens niet alleen zoekend naar een fijne gemeenschap voor mezelf, maar ook draag ik nu bij aan een mogelijke uitweg uit de wooncrisis: door een coöperatieve nieuwe insteek –weg uit de markt van vraag en aanbod.
Wat is er aan de hand
“Mijn zoon is het huis uit en huurt nu een slecht geïsoleerde kleine bovenwoning in Amsterdam van een particulier voor E 1.750,00 per maand”, vertelde een van onze Stroomleden, “en dan mag hij nog blij zijn dat hij iets gevonden heeft.” De midden-huur van mijn eigen woning zie ik ook meegroeien met de marktwaarde van het pand waar ik in woon. Zonder dat mijn woongenot toeneemt betaal ik steeds meer huur. Dit is waar ook veel jongeren en nieuwkomers in de stad mee worstelen. De huisvestingscrisis neemt toe. De woningmarkt is uit balans. Koopwoningen worden onbetaalbaar voor mensen met een gemiddeld inkomen zonder eigen vermogen. Huurprijzen rijzen de pan uit.
Sociale huurwoningen zijn er tekort en niet toegankelijk voor middeninkomens. De inkomensgrens voor een sociale huurwoning gaat omlaag: mensen met modale inkomens komen niet meer in aanmerking. De duurder wordende krappe woningvoorraad doet de huurhoogte in de vrije sector de pan uitstijgen en deze woningen zijn amper meer bereikbaar voor mensen met gemiddelde inkomens. Woningen met midden-huur (€ 880 – € 1166 per maand) zijn er amper. Kortom: De markt en de overheid falen. Gewone mensen met middeninkomens zonder eigen (of familie-) kapitaal vinden geen woning meer.
Wat is er nog meer aan de hand
Bejaardenhuizen zijn gesloten, zorginstellingen zijn alleen met zeer zware indicaties toegankelijk voor ouderen, terwijl het aantal alleenstaande ouderen toeneemt. Er wordt amper gebouwd voor de grijze golf die nu toeneemt. Ouderen hebben steeds meer zorg nodig en wat dagelijkse aandacht. Onze maatschappij kan dat niet meer bieden. Kinderen wonen ver weg, of er zijn geen kinderen. Vereenzaming ligt op de loer, en er wordt een te groot beroep gedaan op zorgverleners waar mantelzorgers afdoende zouden zijn.
Een weg uit deze crisissen: de wooncoöperatie
Er zijn hoopvolle burgerinitiatieven die een nieuw perspectief openen: die van de wooncoöperatie. De wooncoöperatie is een vereniging die een eigen complex van woningen bouwt die gehuurd worden door de leden, met uitsluitend sociale huur en vooral midden-huurwoningen. De wooncoöperatie zorgt voor huren tegen kostprijs in plaats van marktprijs. Het gaat met het bezit van het complex om gemeenschappelijk gebruiksgoed en niet om een beleggingsobject om aan te verdienen!
In Amsterdam heeft de gemeenteraad zich uitgesproken voor het stimuleren van wooncoöperaties (https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/wooncooperatie/), met het aanbieden van kavels voor nieuwbouw en een ondersteuning in de hypotheek. Op dit moment zijn er rond de 10 wooncoöperaties in de realisatiefase en een nog groter aantal in voorbereiding.
Het concept heeft zich bewezen in Duitsland en Oostenrijk, zie de vele publicaties bij o.a. www.Gebiedsontwikkeling.nu en www.Platform31.nl, zoals: https://www.gebiedsontwikkeling.nu/artikelen/op-zoek-naar-de-kracht-van-woonco%C3%B6peraties-z%C3%BCrich/
Voordat je denkt: laat ze hun eigen boontjes doppen
Wooncoöperaties krijgen slechts 60% hypotheek van de bank: “want een bedrijf”, we krijgen geen hypotheekrenteaftrek: “want een bedrijf”, en ook niet de voordelen van een woningbouwvereniging. We zijn geen bedrijf, we zijn een groep enthousiaste mensen die al hun vrije tijd stoppen in het tot stand brengen van Stroom als een duurzame en zorgzame multigenerationele woongemeenschap.
Feitelijk hebben zowel de overheid als de banken nog geen regelgeving die aansluit bij dit nieuwe particuliere initiatief maar zijn zij welwillend om dit de komende jaren te gaan veranderen. Ook het huidige kabinet ziet dat en heeft zich in het regeerakkoord uitgesproken voor stimulering van de wooncoöperaties.
Door ons pionieren dragen we bij aan de maatschappelijke oplossing voor de woningnood voor mensen met een middeninkomen en de tekorten in de gezondheidszorg voor ouderen.
Wooncoöperatie Stroom hoort bij een eerste generatie wooncoöperaties die een weg banen voor een hele stroom van nieuwe initiatieven. Verenigd in het Platform Wooncoöperaties Amsterdam timmeren we aan de weg voor goede samenwerking en betere voorwaarden. Het zijn vooral jongeren die actief zijn in het platform, zij voelen de crisis het meest.
Statutair is er geen winst te halen uit de wooncoöperatie. Ook maken we een fonds waar de toekomstige revenuen van de wooncoöperaties ten goede zullen komen van nieuwe initiatieven. Zo beogen wij (samen met alle andere wooncoöperaties) een vliegwieleffect waardoor meer wooncoöperaties kunnen worden opgezet en er over 30 jaar een hele nieuwe tak is ontstaan aan de volkshuisvesting.
Wil je bijdragen aan de laatst benodigde financiering?
Wij staan op een cruciaal punt in onze realisatie. Kavel verkregen, goede groep mensen van diverse leeftijden bijeen die zorgzaam willen samenleven, en het Voorlopig Ontwerp is goedgekeurd. Dankzij onze vernieuwende aanpak hebben we bank, impactfinanciers en diverse subsidies verworven. Wij investeren zelf allemaal een bedrag. De financiering van de bouw is voor het overgrote deel gedekt – maar we zijn nog op zoek naar bijdragen om het laatste gat in de begroting te dichten.
Eén flinke impactlening én de verkoop van onze obligaties – dat zoeken we. Voor 250,- per stuk kun je obligaties kopen. Daar kun je informatie over vinden op onze website: www.obligaties.wooncooperatiestroom.nl.
En ben je nog niet overtuigd, kijk dan naar de filmpjes van familie en vrienden die we vroegen waarom zij investeren in Stroom: https://obligaties.wooncooperatiestroom.nl/investeer-in-samenleven/
En spreek mij aan als je geïnteresseerd bent mee te doen, of bij ons te komen wonen! diana@dianavernooij.nl