Annie kijkt Why We Hate

Annie Schalkwijk kijkt naar “Why We Hate” en schrijft na iedere aflevering een korte impressie.

Kijk jij mee? https://zenpeacemakers.nl/why-we-hate/

Op vrijdag 31 juli om 19.00 uur organiseren wij een zoom bijeenkomst om na te praten over deze serie. De bijeenkomst duurt anderhalf uur.

Why We Hate, documentaire serie in 6 afleveringen.

4e aflevering: extremisme

In deze aflevering wordt een ander aspect onderzocht van propaganda en ontmenselijking. Uitgangspunt hier is dat ieder in de situatie terecht kan komen waarin haat, geweld maar ook moord in korte tijd tot uiting kan komen.

Er werd gerefereerd aan het beroemd/beruchte Stanford-gevangenisexperiment. Een onderzoek uit 1971, doorsnee jongens uit de middenklasse die niet van elkaar verschilden. De helft werd bewaker, de andere helft gevangene. De bewakers kregen de opdracht om bij de gevangenen de individualiteit af te nemen, hen niet bij naam noemen maar een nummer geven (gebeurde ook in W.O. 2 in de kampen). Bewakers kregen de opdracht om totale controle te hebben over de situatie, de gevangenen geen enkele. 

De agressie van de bewakers nam toe naarmate het onderzoek langer duurde, sommigen hadden er lol in om de gevangenen als beesten te behandelen, sterk gestimuleerd door de onderzoekers. Niemand van de deelnemers gaf gedurende het experiment aan dat er grenzen waren overschreden en dat het moest stoppen. Ook de onderzoekers liepen in hun eigen val. Ze reageerden niet meer als wetenschapper maar als gevangenisdirecteur. Iemand van buiten heeft dit tenslotte aangekaart en het experiment laten stoppen.

3e aflevering: middelen en tactieken

We hebben allemaal het vermogen tot te haten. Wat is nodig om dit op te roepen? Onderzoek toont aan dat propaganda, ontmenselijking en internet haat kunnen aanwakkeren, versterken en verspreiden. Propaganda gaat bijna altijd gepaard met machtsdenken. 

Ook nu weer voorbeelden te over, de Rwandese genocide. Als mogelijke oorzaak worden de verhoudingen gezien, Hutu 85% en Tutsi 14%. Door vele oorzaken groeide de kloof tussen arm en rijk. Er werd een indeling in klasse gemaakt aan de hand van de hoeveelheid vee. Tutsi’s waren de rijken. Rond 1960 ontketenden een groep goed opgeleide Hutu’s een sociale revolutie. Lang opgekropte frustratie door onderdrukking en uitbuiting mondde uit in wederzijdse moordpartijen.

De ontmenselijking gebeurt door machthebbers en machtsbeluste politici. De eigen groep wordt welvaart en aanzien beloofd, de “anderen” worden betiteld als ratten of apen, zijn daarmee geen mensen. President Trump is er een meester in. Kiezers worden ermee gelokt “eigen volk eerst”. Populisten in het algemeen, Hongarije bijvoorbeeld, maar ook Nederlandse politici dragen hun steentje hieraan bij. Onlangs nog de heer Baudet, “daar zit ze, de sluipmoordenaar”! En dan gaat het over de minister van Landbouw. Dit is een pure vorm van ontmenselijking.

Gelukkig hebben wij een Kamervoorzitter die de heer Baudet onmiddellijk aanspreekt. En ze kreeg behoorlijk Kamerbreed steun. Oneens zijn met de minister, prima, ontmenselijkende tekst “nee”.

Laten we ons toenemend bewust zijn van het effect van ons taalgebruik en ons handelen, zeker in deze crisistijd.

2e aflevering: tribalisme

Waarom verdelen we de wereld in ons en hen? Hoe kan het dat liefde voor de eigen groep ons kan brengen tot haten van de ander of zelfs geweld te gebruiken. Scheidslijnen zijn vaak zo diepgeworteld dat communicatie vaak niet plaatsvindt. In deze mediatijd kunnen we ons onderdompelen in ons eigen gelijk. Er zijn psychologische processen die stammenstrijd aansturen. Elke partij wordt gemotiveerd door het eigen historische verhaal van onrechtvaardigheid. Onze hersenen zijn flexibel. We zullen de wereld categoriseren maar nieuw definities zijn altijd mogelijk.

Ook hier weer onderzoek naar groepsgedrag. Een wedstrijdje touwtrekken onder jongeren. Dat creëert 2 groepen, wij tegen zij! Het begin van opkomen voor de eigen groep.

Verder onderzoek wijst uit dat de opvattingen waarmee we ons identificeren zeker voor de helft bestaan uit uitgangspunten van de eigen groep/club/stam/clan. Als er geen andere input is blijft dat het standpunt. Zo kunnen generaties lang conflicten blijven bestaan. Vele voorbeelden in de historie, Israël – Palestina, ook in verschillende geloofstradities, culturen, rassen… Veelal is er geen idee wie of wat de andere partij is, het is simpel de bedreigende vijand.

De sleutel ligt ergens in het zoeken naar een gemeenschappelijk belang, het kunnen wisselen in perspectief van kijken.

In het geval van de touwtrekkende jongeren lukte dat goed, was maar een kortdurend wij – zij.

1e aflevering: de oorsprong

Aan de hand van onderzoek bij mensapen die het dichtst bij de mens staan blijkt een grote mate van vredelievendheid zolang er voldoende voedsel is. Als er in de zoektocht naar voedsel langs lijnen van een andere groep gelopen wordt treedt er verdediging op.